Jadłospis paleo na odchudzanie może ułatwić ograniczenie kalorii, ponieważ opiera się na nieprzetworzonych produktach, warzywach i źródłach białka. Nie gwarantuje jednak utraty masy ciała. O redukcji decyduje ujemny bilans kaloryczny, a także wielkość porcji, zwłaszcza orzechów, olejów i tłustych mięs.
Na czym polega dieta paleo?
Dieta paleo bazuje na mięsie, rybach, jajach, warzywach, owocach, orzechach, pestkach i naturalnych tłuszczach. Z jadłospisu usuwa się przede wszystkim żywność wysokoprzetworzoną, cukier, zboża, rośliny strączkowe i nabiał. W wielu odmianach ogranicza się także sól oraz produkty takie jak ziemniaki. Nie ma jednej, ścisłej proporcji białka, tłuszczów i węglowodanów, dlatego poszczególne jadłospisy paleo mogą się wyraźnie różnić.
Ograniczenie słodyczy, słodzonych napojów, pieczywa i gotowych przekąsek często zmniejsza całkowitą podaż energii. Sama eliminacja tych produktów nie powoduje jednak automatycznego spalania tkanki tłuszczowej. Orzechy, awokado, oleje i tłuste ryby są wartościowe odżywczo, ale dostarczają dużo kalorii w małej objętości.
Co jeść, a czego unikać?
Poniższa tabela pokazuje podstawowy podział produktów. W praktyce liczy się nie tylko rodzaj jedzenia, lecz także jego ilość i sposób przygotowania.
| Kategoria | Zalecane | Unikaj |
|---|---|---|
| Źródła białka | Ryby, owoce morza, jaja, chude mięso, drób | Parówki, kiełbasy, mięso panierowane i wysoko przetworzone |
| Tłuszcze | Oliwa z oliwek, awokado, orzechy, pestki, nasiona | Margaryny, produkty smażone przemysłowo, słodzone kremy |
| Warzywa i owoce | Warzywa nieskrobiowe, owoce świeże, kiszonki bez zbędnych dodatków | Warzywa i owoce w syropie, gotowe mieszanki z cukrem |
| Produkty zbożowe i dodatki | – | Pieczywo, makarony, kasze, ryż, płatki, cukier, słodycze |
| Nabiał i rośliny strączkowe | – | Mleko, jogurty, sery, fasola, soczewica, ciecierzyca, soja |
Warzywa dostarczają błonnika, który zwiększa objętość posiłku i pomaga dłużej utrzymać sytość. Białko z ryb, jaj, mięsa i owoców morza również ułatwia kontrolowanie apetytu. Nie oznacza to jednak, że każdy posiłek musi zawierać dużą porcję mięsa. Ryby i jaja mogą urozmaicać jadłospis, a warzywa powinny zajmować znaczną część talerza.
Jak chudnąć na diecie paleo?
Ekspercka uwaga: redukcja tkanki tłuszczowej wymaga ujemnego bilansu kalorycznego, czyli dostarczania mniejszej ilości energii, niż organizm zużywa. Dieta paleo może ułatwić osiągnięcie tego bilansu, jeśli zastępuje wysokokaloryczne przekąski i dania gotowe prostymi posiłkami. Nie jest jednak dietą niskokaloryczną z definicji. Jeśli porcje będą zbyt duże, masa ciała może nie spadać.
Na początku nie zawsze trzeba ważyć każdy składnik. Możesz zacząć od powtarzalnych porcji, obserwowania sytości i ograniczenia dodatków tłuszczowych. Przy braku efektów przez kilka tygodni pomocne staje się dokładniejsze monitorowanie jedzenia, ponieważ łatwo przeoczyć kalorie z oleju użytego do smażenia, sosów, orzechów albo suszonych owoców.
Największe znaczenie dla sytości i jakości jadłospisu mają następujące zasady:
- Źródło białka w każdym głównym posiłku – wybieraj ryby, jaja, drób, chude mięso lub owoce morza.
- Duża porcja warzyw – łącz warzywa surowe, gotowane, pieczone i kiszone, aby zwiększyć różnorodność oraz podaż błonnika.
- Kontrolowana ilość tłuszczu – odmierzaj oliwę łyżką zamiast dodawać ją bezpośrednio z butelki.
- Rozsądne porcje owoców – wybieraj przede wszystkim świeże owoce, a suszone traktuj jak skoncentrowaną przekąskę.
- Dopasowanie porcji do aktywności – osoba trenująca i osoba prowadząca siedzący tryb życia mogą potrzebować innej ilości jedzenia.
Najczęstsze błędy podczas odchudzania na paleo wynikają z przekonania, że naturalne produkty można jeść bez ograniczeń:
- dodawanie kilku łyżek oliwy do każdego posiłku,
- jedzenie dużych garści orzechów między posiłkami,
- traktowanie awokado, masła orzechowego i tłustych mięs jako produktów bez limitu,
- zastępowanie słodyczy dużą ilością daktyli, miodu lub domowych „paleo” kulek,
- pomijanie warzyw na rzecz samego mięsa i tłuszczu.
Jadłospis paleo na jeden dzień
Poniższy przykład pokazuje rozkład czterech posiłków. Porcje trzeba dopasować do zapotrzebowania, płci, masy ciała i aktywności. Nie jest to indywidualny plan kaloryczny.
- Śniadanie – jajecznica z dwóch jaj ze szpinakiem, pomidorem i cebulą, podana z kawałkiem awokado. Tłuszcz do smażenia odmierz, zamiast dodawać go bez kontroli.
- Obiad – pieczony filet z ryby, cukinia, marchew i papryka z niewielką ilością oliwy oraz sałatka z rukoli i ogórka.
- Podwieczorek – świeże jabłko albo garść jagód. Jeśli wybierasz orzechy, ogranicz porcję do niewielkiej garści, a nie kilku garści jedzonych bezpośrednio z opakowania.
- Kolacja – grillowana pierś z kurczaka lub indyka, surówka z kapusty kiszonej i marchewki oraz pieczony batat w umiarkowanej porcji.
W tym modelu nie ma pieczywa, makaronu, słodzonych produktów ani gotowych sosów. Jednocześnie jadłospis nie powinien opierać się wyłącznie na mięsie. Warzywa, odpowiednia ilość białka i kontrola tłuszczu pomagają stworzyć posiłki sycące bez niezamierzonego zwiększania kaloryczności.
Najłatwiej utrzymać efekty wtedy, gdy zasady da się dopasować do zdrowia, budżetu, aktywności i preferencji smakowych. Przy chorobach metabolicznych, dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego albo braku efektów mimo kontroli porcji skonsultuj jadłospis z dietetykiem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady dietetycznej. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, karmienia piersią lub przyjmowania leków skonsultuj zmianę sposobu żywienia ze specjalistą.